वेचित चाललो...

वेचित चाललो’ ही विविध प्रकारच्या लेखनातील लक्षणीय वेच्यांची संचयनी आता नव्या देखण्या रूपात, शोधासाठी सोयीच्या विविध अनुक्रमणिकांसह

गुरुवार, २९ सप्टेंबर, २०१६

आपला देश महान आहे.


१. 'कट्यार...' गाजू लागला की त्याच्याशी संबंधित नसलेला कुणीतरी 'हे फक्त ब्राह्मणानेच करावे, इतरांचे ते काम नोहे' असे म्हणतो आणि अचानक तो चित्रपट ब्राह्मणी ठरून जातो. ब्राह्मण 'मस्ट वॉच हं' चे मेसेज एकमेकाला फॉरवर्ड करू लागतात, तर ब्राह्मण आणि ब्राह्मण्यविरोधक त्याच्यावर आगपाखड करू लागतात. 'अरे हा केवळ चित्रपट आहे, त्यात जातीचे काय?' म्हणणार्‍याला 'तुम्हाला काय कळणार शतकाशतकांच्या शोषणाचे दु:ख' म्हणून कानाखाली वाजवली जाते. (गाल चोळताना कट्यार आणि शतकाशतकांच्या शोषणाचा नक्की संबंध काय यावर तो विचार करून थकतो.)

२. सैराट गाजू लागला की फँड्री पाठोपाठ दुसरा यशस्वी चित्रपट देणार्‍या या दिग्दर्शकाचे त्याच्या कौशल्याचे कौतुक सुरू होते. आता त्याला दलित आयकॉन बनवणारे मेसेजेस नि पोस्टसचा पूर येतो. फेसबुक आणि वॉट्सअ‍ॅप वर तथाकथित उच्चवर्णीय जातींना, त्या जातीच्या कलाकारांना हिणवणार्‍या पोस्ट दिसू लागतात. पुन्हा पोलरायजेशन होऊन सैराट हा मराठा समाजाची बदनामी करणारा चित्रपट आहे म्हणून गदारोळ होतो, समाजात उभी फूट पडते. नागराज हा सार्‍या समाजाचा आयकॉन होऊ शकत होता तो एकाच समाजाच्या वर्तुळात बंदिस्त होतो.

३. भारतीय सैन्य पाकिस्तानवर स्ट्रॅटेजिक स्ट्राईक्स करते नि उरीच्या हल्ल्यासारखे पुन्हा होऊ नयेत म्हणून प्रि-एम्टिव स्ट्राईक्स घेते. लगेच या निमित्ताने आपापल्या वैचारिक विरोधकांना हिणवण्याचे सत्र सुरू होते. थोडक्यात पुन्हा एकवार पार्ट्या पाडून कम्पल्सरी तू विरुद्ध मी चे खेळ सुरू होतात. आर्मीच्या जिवावर पूर्वी अंगाशी आलेला साहसवाद नि तेव्हा आपली जिरवणारे विरोधक यांचा हिशोब चुकता करणे सुरू होते.

मुळात 'आता हे कुठे आहेत', किंवा 'आता हे चूप बसतील' किंवा 'बसले आहेत' असे एकतर्फी जाहीर करताना आपण अशा नक्की किती लोकांना ओळखतो याचा विचार ही मंडळी करतात का? बरं यात एखाद्याला पलिकडे ढकलून देऊन 'हे यश तुमचे नाही.' किंवा 'हे श्रेय तुमचे नाही' हे बजावण्यातून नक्की काय साधतो... तर साधतो हे की बूड न हलवता, काडीचे कष्ट न करता कट्यारच्या, नागराज मंजुळेंच्या, भारतीय लष्कराच्या यशाचे श्रेय आपण आपल्या पदरात बांधून घेऊ इच्छितो. त्यांच्यासाठी वाढलेल्या पंगतीत आपली ताटली घेऊन फुकटचे दोन घास गिळू इच्छितो इतकेच. एरवी कट्यारच्या निर्मितीत, नागराज मंजुळेंच्या यशात किंवा भारतीय लष्कराच्या वाटचालीत, उभारणीत आपला काडीचा वाटा नसतो. पण जिथे ऐतिहासिक व्यक्तींच्या यशावर दावे करत भांडतो आपण तिथे वर्तमानातल्या हाडामांसाच्या व्यक्तींचे काय.

पाहता पाहता सुज्ञ वाटणारी, ज्यांच्याकडून काही सकारात्मक घडेल असे वाटणारी अनेक मित्रमंडळी एक एक करून उन्मादी झालेली पाहिली. एकाचा उतरत नाही तो दुसरा अंतराळी जातो. देश महान होतो तो त्यातील माणसांमुळे. देश म्हणजे काही जमिनीचा तुकडा नव्हे, देश म्हणते त्यातील समाज. तो समाज सदैव लहान लहान तुकड्यात विभागला जात असताना आणि छ्पे वा उघडपणे त्यात सामील होत लहान लहान वर्तुळात सुरक्षितता शोधणारे आणि त्यासाठी आवर्जून काही शत्रू निर्माण करत आपला गट राखणारे असताना हा देश महान आहे किंवा भविष्यात महान होण्याचीही काही शक्यता आहे यावर माझा काडीचाही विश्वास नाही. सतत एकमेकांवर आरोप केल्याशिवाय ज्यांचे कर्तृत्व सिद्ध होत नाही ते कर्तृत्वशून्यच असतात हे समजून चालायचे असते. अशा माणसांकडून देश महान होण्याचे तर सोडाच, आहे असा राखणेही अवघड असते.

सध्याच्या परिस्थितीत मला तरी हा देश विखंडित होत जाताना दिसतो आहे. मी तुझी एक चूक, एक दोष दाखवला की दबा धरून बसायचे नि तुझी चूक, दोष दाखवून स्वतःला धन्य मानायचे या वृत्तीने जगणारे लोक काहीही निर्माण करू शकत नाहीत. विषवृक्षाच्या रुजवलेल्या मुळ्यांतून एवढा मोठा वृक्ष उभा राहिलाय की आता तो छाटणे कुणाच्याच हाती राहिलेले नाही. आपण फक्त तो रुजवला कोणी यावर जगाच्या अंतापर्यंत वाद घालत बसू. मला हे करायचे नाही. हा समाज अंतर्बाह्य किडला आहे असे माझे स्पष्ट मत झाले आहे आणि त्याबाबत मी काही बोलू अथवा करू शकेन याची मला कणमात्र शक्यता वाटत नाही.

शनिवार, २४ सप्टेंबर, २०१६

मी अजून जहाज सोडलेले नाही! - बाबा आमटे

कालचा दिवस म्हणजे पर्वणी. बाबा आमटेंचे लेखन आणि अभिवाचक म्हणून चंद्रकांत काळे आणि सचिन खेडेकर हे अभिवाचन गुरु, आमचे आदर्श, एकाच व्यासपीठावर. म्हणजे हल्लीच्या भाषेत काय म्हणतात तसा डब्बल धमाका. ऐंशी मिनिटांचा कार्यक्रम संपला तेव्हा असं वाटलं 'असा कसा अर्ध्या तासात उरकला यांनी', पण घड्याळ योग्य वेळ दाखवत होते.

एका गोष्टीची गंमत वाटली. ती म्हणजे प्रेक्षकांची उपस्थिती. जेमतेम चाळीस-पन्नास प्रेक्षक. निर्माती असलेल्या सोनाली कुलकर्णीला इवेंट मॅनेजमेंट शिकवायला हवे. आमचे साहित्यिकही गर्दी जमवायला अमिताभ सारखे, अमीर खानसारखे 'विशेष आकर्षण' घेऊन येतात, दहीहंडीच्या कार्यक्रमाचे खास आकर्षण 'सनी लिओन' असते तेव्हा लाखभराचा समुदाय उपस्थित होतो.... हे आपले उगाचच हो, आमचे आपले नेहमीसारखे. पण बाबांच्या कविता ऐकायला पन्नास माणसे जमतात हेच खरंतर खूप आहे म्हणतो मी. अजून त्यांचे नाव लोकांना ठाऊक आहे हे काय कमी आहे. असो.

#करुणोपनिषदे #चंद्रकांत_काळे #सचिन्_खेडेकर

जाता जाता बाबांच्या 'मी अजून जहाज सोडलेले नाही!' मधला काही भाग...आजच्या काळाला बराचसा सुसंगत असा!
---
मी: सामाजिक कार्यकर्ता ज्याला म्हणतात
तो एक माणूस!
पेटत्या मांसखंडांच्या प्रकाशात
रस्ता धुंडित नवे समाजकार्य जन्माला येईल
या एकाच उमेदीने मी
या अघोरी निर्णयाप्रत येऊन पोचलो होतो.

निर्णय घेणार्‍या केंद्रांची बेसुमार वाढ
हा लोकशाहीचा शाप आहे
सामान्य माणसाला तो थोडे स्वातंत्र्य
आणि पुष्कळसा गोंधळ देत असतो
शाश्वत मूल्यांनाही तो बाजारपेठेत आणतो
आत्मार्पणालाही दुकाने उघडायला लावतो
प्रत्येकाची ताकद ही गर्दी खेचणार्‍या
आवाजावर ठरत असते.

प्रतिभेला जाहिरातीवर खर्ची पडावे लागते
आणि गुणांना सौदेबाजीतही तरबेज असावे लागते.
विद्यापीठ चालवण्याची व्यवस्था
बंडखोर विद्यार्थी आपल्या हातात घेतात
पण त्यांना वेळापत्रकदेखील करता येत नाही!
स्वातंत्र्यदेवतेच्या राज्यात
बंदुका सिगारेटच्या पाकिटाएवढ्या सवंग होतात
आणि न्याय विकृतीच्या हातातही सहज येतो
आणि तो कोणत्याही देदिप्यमान बिंदूवर
माथेफिरूच्या निरागसपणाने डागला जाऊ शकतो
आणि ही गर्दी म्हणजे बहुमत
हे तरी खरे आहे का?
सडकेवरची बेफाम क्रान्ती
आणि मतपेट्यांतून बाहेर पडणारा मूक निर्णय
या ही दरी व तो कडा
एवढी तफावत असू शकते
हे नुकतेच मी वर्तमानपत्रातून वाचले आहे.

जेव्हा संकल्प रूप घेतील
आणि उद्याला आकार येईल
तेव्हा कदाचित त्यांना कळेल
की त्यांचे शत्रू वेगळे होते
हातापायांवर खिळे ठोकून घेताना
दु:ख होतेच होते
पण हेच खिळे कडा चढताना
पाय रोवण्याच्या कामी पडत असतात.

'समाजकार्या'ची ही आंबट कैरी
खाताखाता दात आंबून गेले आहेत
तरी ती सोडवत नाही
राजकीय पाणबुडे कोणत्या क्षणी
जहाजाला सुरुंग लावतील याचा नेम नाही
पण बुडण्याची खात्री वाटू लागली
तरी माझे हे जहाज मी सोडणार नाही
कारण त्यावर माझी सगळ्यात जास्त प्रीती आहे
बुडत्या जहाजाच्या कर्णधारालाही ओढ असते घराची
पण प्रसंग येतो तेव्हा घर बाजूला पडते.

जहाजाबरोबर स्वतःला बुडवून घेणारे कर्णधार जेथे असतात
तेथेच बुडता देश वाचवणार्‍या नाविकांच्या पिढ्या जन्म घेतात.

वाट पाहणार्‍या किनार्‍यांना
आणि लाटांच्या उग्र कल्लोळाला कळू द्या
मी अजून जहाज सोडलेले नाही!

- बाबा आमटे

शुक्रवार, २३ सप्टेंबर, २०१६

तो कलकलाट होता...

काही काळापूर्वी मराठी संस्थळांवर असताना मी आपले लेखन दर्जेदार असल्याचे कसे ठसवावे यावर एक लेख लिहिला होता. (जिथे लिहिला त्या संस्थळाबरोबरच तो शहीद झाला, असो.) त्यात एक मुख्य धागा होता तो असा की अनेक ठिकाणी आपणच वेगवेगळ्या अवतारांनी असावे नि इथले तिथे, तिथले आणखी कुठे असे रेफरेन्सेस देत ते लेखन अनेक ठिकाणी रेफर झाल्याचे, एक प्रकारे मान्य झाल्याचे ठसवावे असा होता. निवडणुकांच्या काळात नीती सेन्ट्रल आणि त्यासारख्या अनेक वेबसाईट अचानक निर्माण झाल्या नि परस्परांच्या हवाल्याने बातम्या पसरवू लागल्या. नीती... च्या अवतारसमाप्तीनंतर स्क्रोलने लिहिलेल्या लेखात यांची एक लहानशी यादीच दिली होती.

खोटे अनेक तोंडांनी वदवून खर्‍याचा आभास निर्माण करणे हा आता भारतात प्रस्थापित होऊन बसलेला प्रकार आहे. आज याचे आणखी एक उदाहरण दिसते आहे. पीओके मधे घुसून वीस अतिरेकी ठार मारून ऊरी'चा बदला घेतला अशा बातम्या अनेक पोर्टल्सवर दिसू लागल्या आहेत. आश्चर्य म्हणजे अजूनतरी एकाही मेनस्ट्रीम वृत्तपत्रसमूहाने वा चॅनेलने याची दखल घेतली नसली तरी आपल्याच गटातल्या दुय्यम चॅनेलच्या पोर्टलवर ही बातमी टाकून कितपत खपते आहे याची चाचपणी चालू झाली आहे. प्रथम ही बातमी क्विंट्वर दिसली, मग कोब्रापोस्ट (हो तोच तो तरुण तेजपाल यांच्या अटकेनंतर 'रंग' बदललेला) वर. नुकतीच क्विंटचा हवाला देऊ ही बातमी एबीपीमाझा च्या वेबसाईटवर दिसू लागली आहे. कदाचित आता ती त्या चॅनेलवर येईल. फारसा गदारोळ झाला नाही तर त्यांच्या हिंदी चॅनेलकडे सरकेल असा अंदाज आहे. (हा कालपर्यंतचा अपडेट. आज हीच बातमी क्विंटच्याच हवाल्याने दिव्य मराठी'ने नकाशा बिकाशा काढून दाखवत अधिक ऑथेंटिक करण्याचा प्रयत्न केला आहे. राजकारण्यांचा अजेंडा राबवणारी फ्रस्ट्रेटेड इंडियन इतकेच नव्हे तर डिफेन्सन्यूज्.इन या नावाने जणू लष्कराची अधिकृत साईट असल्याचा आभास निर्माण करण्यार्‍या साईटनेही ही बातमी अहमहमिकेने दिली. चॅनेल्स बघणे मी बंद केल्याने तिकडे किती हुदाळ्या मारल्यात माहीत नाही.)

देशाच्या संरक्षण मंत्रालयाने अथवा कोणत्याही अधिकार असलेल्या व्यक्तीने याबाबत माहीती न देताही अशा तर्‍हेची बातमी दिली जात आहे. अर्थात संघटनांच्या कुजबूज ब्रिगेडकडे 'आमच्या आतल्या गोटातल्या बातमीनुसार' हे विनोदी कारण कायम हत्यार म्हणून असतेच. ऑफिशल बातमी नंतर दिली जाईल अशी मखलाशीही केली जाऊ शकते. द डॉन या पाकिस्तानच्या वृत्तपत्राने ही बातमी कशी दिली नाही?' या प्रश्नाला 'आपली हार ते कशी काय जाहीर करतील?' असे साडेअठ्ठावीस इंच फुलवलेल्या छातीने उत्तर दिले जाईल... सगळं कसं प्रिडिक्टेबल होऊ लागले आहे. लाज, लज्जा शरम सगळे गुंडाळून खोटारडेपणा चालू आहे. असंच चालू राहिलं तर या देशात काही दिवसांत केवळ 'तुमचं खोटं विरूद्ध आमचं खोटं' इतकंच शिल्लक राहील की काय अशी भीती वाटू लागली आहे. खरं काय हे कधीच कुणाला समजू शकणार नाही. जो तो आपल्या सोयीच्या खोट्यालाच खरे मानून चालू लागेल असे दिसते. थोडक्यात भक्तांचा डीएनए सर्वत्र पसरलेला दिसेल अशी शक्यता आहे. ही बातमी जर खोटी असेल तर या तीन वेबसाईट्सवर 'सार्वजनिक शांततेचा भंग होईल असे वर्तन केल्याचा' ठपका ठेवून खटला भरणार की 'मन की बात' पसरवल्याबद्दल पद्मविभूषणची खिरापत वाटणार हे कोण सांगू शकेल? ट्विट करून विचारू का?

खोटे बोलण्यात काही लाज वाटून घेऊ नये असा संदेश थेट शीर्षस्थ व्यक्तींकडून दिला जात असल्याने जनतेने आणि त्यातही सनसनाटीपणावरच पोट भरता येते असे समजणार्‍या काही माध्यमांनी कमरेचे सोडून डोक्याला गुंडाळावे यात नवल नाही. अशा खोट्या बातम्या युद्धज्वर वाढवण्यास कारणीभूत होतात. एकदा हे पचते असे दिसले की जी प्रथितयश माध्यमे आहेत नि ज्यांनी अजून ही बातमी दिली नाही त्यांनाही 'स्पर्धेत टिकण्यासाठी' हे करावे लागणार आहे. त्यांची न्यूज पोर्टल्स पाहिली तर तिथे हेल्थ, लाईफस्टाईल आणि रोमान्स या तीन वेगवेगळ्या स्तंभशीर्षकाखाली जे सॉफ्ट पॉर्न निलाजरेपणे छापले जाते त्यावरून हे सहज लक्षात येईल (पॉर्नमधे काय वाईट म्हणत येणार्‍यांना समुद्रात फेकून देण्यात येईल.) दुसरा धोका दस्तऐवजीकरणाचा. आज इंटरनेट्च्या जमान्यात दहा ठिकाणी ही बातमी रेजिस्टर झाली आहे. भविष्यातले 'खरा इतिहास' शोधणारे गल्लीबोळातले गुगलपंडित इतिहाससंशोधक इतक्या ठिकाणी बातमी दिसते म्हणून त्याचा अजाणता वा हेतुतः वापर करून आपले इतिहासाला आपल्या सोयीने वळवण्याचे आपले काम 'समरसतेने' करत राहतील.

दोन महत्त्वाचे मुद्दे, पुराव्याशिवाय अशा बातम्या देणार्‍यांवर कायदेशीर कारवाई करता येत नाही का? दुसरे, तुम्ही आम्ही 'शाहीद कपूरच्या मुलीचे नाव काय ठेवले किंवा करीना कपूरला कुठले डोहाळे लागले' अशा बातम्या चवीने वाचण्याइतके खुजे नि विचाराने किडके आहोत तोवर माध्यमे हा प्रकार करत राहणारच आहे. या विशिष्ट केसमधे बातमी सध्याच्या सत्ताधार्‍यांच्या सोयीची असल्याने त्याकडे - अनेकदा केला तसा - काणाडोळा केला जाईल हे उघड आहे. आपल्या देशतील समाजाची ओळख दिवसेंदिवस 'मला सोयीचे असत्य त्याला सत्य म्हणून मान्यता देणार्‍यांचा' अशी होते आहे, जात धर्मांवरच्या मारामार्‍या नि विच-हंटिंग तर नेहमीचेच. दक्षिण पूर्व पुण्यातील, एकाच जमातीच्या चार टाळक्यांना एकत्र करून एक राजकीय पक्ष काढून स्वतःला 'राष्ट्रीय अध्यक्ष' वगैरे बिरुदे मिरवत फ्लेक्स लावणारा कुणी बाबा, त्याच्या फ्लेक्सवर झळकायला मिळाले म्हणून कृतकत्य होणारी नि त्याबद्दल आयुष्यात दादांसाठी कायप्पन म्हणत सतरंज्या उचलत धन्यता मानणारी मठ्ठ पोरटी, टीकेला उत्तर देण्यासाठी 'त्यांना सांगा की' आणि 'तेव्हा का नाही' हे दोन रामबाण हाती घेतलेले सारे निर्बुद्ध लोक गल्लीबोळात बार्गेनिंग पॉवर जमा करत आपला चार सेंटीमीटर स्वार्थ साधून घेताहेत नि वर राष्ट्रप्रेमाच्या पिचक्या डरकाळ्या फोडताहेत.

परक्या देशांकडे सतत 'एफडीआय वाढा वं माय' म्हणत हात पसरणारा, शेजार्‍याशी कचरा टाकण्यावरून भांडत बसणार्‍या माणसांचा हा देश महासत्ता होईल असे समजणारे निर्बुद्ध, मूर्ख आहेत नि आळशीही. त्या रम्य भूतकाळाच्या स्वप्नात नि रंगीत भविष्यकाळाच्या दिवास्वप्नात वर्तमानात त्यांना विचारहीन, सुखवस्तू जगायचे आहे. संस्कृतीच्या बाता मारणारा हा देश १००% टक्के स्वार्थी आणि इहवादी आहे. कोण्या देवाच्या टाळक्यावर चार फुले वाहिल्यामुळे किंवा त्याच्या नावे सार्‍या समाजाला वेठीस धरणारे उत्सव साजरे करण्याने प्रगती होईल असे समजणारा बिनडोक समाज कधीच प्रगती करू शकत नसतो. आणि हे सांगणारे देशद्रोही असतात. जिथे अभ्यास करायचा तिथे विचार न करता रट्टे मारून पदव्या पदरी पाडून घेताना - आता तर विकतही सहज मिळतात - सोशल मीडियात मात्र अमक्याला 'घ्यायचाच' असे ठरवून त्याच्या पोस्ट, लेखनातून कीस पाडून गैरअर्थ काढून वाद घालणारे शूर मावळे फेसबुकवर असताना या देशाला वेगळ्या सैन्याची गरज काय? सोबतीला नुसत्या फोटोशॉपवर समाजसेवा नि बातम्या पसरवण्यावरच ज्यांचे कर्तृत्व सिद्ध होते करणारे असे सत्ताधारी झाल्याने आनंदीआनंद झाला आहे.

या देशातील माझ्यासकट सगळ्या निर्बुद्धांचा विजय असो.

बातमी: Army Denies 'Cross-border Surprise raid'.

सोमवार, १९ सप्टेंबर, २०१६

वेचित चाललो: परिव्राजक

गौतमीपुत्र कांबळे  या लेखकाच 'परिव्राजक' हे पुस्तक मला सुमारे दहा एक वर्षांपूर्वी मिळाले नि जीएप्रेमी असलेला मी त्याच्या प्रेमात पडलो. जीएंच्या पाउलखुणा जरी त्या लेखनात दिसत असल्या तरी त्यांनी घेतलेल्या वेगळ्या पार्श्वभूमीमुळे, जीएंप्रमाणेच त्यांच्या स्वतंत्र अशा भूमिकेमुळे, दृष्टीकोनामुळे यातील पाचही कथा वारंवार वाचत गेलो. वास्तवाचे नि कल्पिताचे सांधे जोडणार्‍या जीएंच्या दृष्टान्त कथांना वाट पुसतु जात असल्या तरी सर्वच कथा वेगवेगळ्या असूनही एक सूत्र घेऊन येतात. निव्वळ विचारांबरोबरच तत्त्वज्ञानाचेही अधिष्ठान घेऊन उभ्या राहतात. जीए आणि कांबळे यांच्यात एक फरक मात्र दिसतो तो म्हणजे कांबळे यांच्या कथा एका निश्चित निरासावर पोचतात, जो बहुधा आशावादी आहे. अर्थात केवळ शेवट आशावादी असणे हे कथांचे श्रेय मी मानत नाही. हा फरक म्हणूनच नोंदवतो आहे.
सर्वच कथांमधे एक सूत्र असे दिसते की एक मुख्य गाभा पकडून साहित्य, संगीत, शिल्पकला यासंदर्भात तो तपासला जातो आहे. अर्थात उच्च कलामूल्य वगैरे हत्यारे घेऊन येणार्‍यांचा भ्रमनिरास होईल (तसा त्यांचा तो बहुधा होतोच, तेच बहुधा त्यांचे साध्य वा हेतूही असतो.) कारण हे तीनही केवळ संदर्भ म्हणून पाहायचे आहेत, त्यात नवनिर्मिती वगैरे शोधायची नाही. हे केवळ कथांच्या पार्श्वभूमीचे काम करत आहेत हे विसरता कामा नये. क्षुद्र परंपरांचा बडिवार, त्यांचे अर्थकारण, सत्ताकारण सर्वसामान्यांची विचारविग्रहाप्रती असलेली उदासीनता, इतिहासाच्या ढिगार्‍याला विचारण्याचे नेमके प्रश्न सोडून केवळ कुतूहल शमवण्याची दिसणारी वृत्ती इ. गोष्टींना स्पर्श करत त्या कथा पुढे जात आहेत. परंतु दुर्दैवाने हे नेमके पकडून एका वेच्यात दाखवता येईल असा वेचा मला निवडणे शक्य झाले नाही हे आधीच कबूल करतो.
या पुस्तकातून मी तीन वेचे निवडले नि टाईप केले. कदाचित उरलेले दोन नंतर प्रकाशितही करेन. पण आज निवडलेला वेचा आहे तो बुद्धाच्या निर्णयाच्या पार्श्वभूमीवरचा. तो संवाद आहे, त्यात आक्षेप आहेत, प्रश्न आहेत नि त्यांची उत्तरे आहेत नि एक संभाव्य कारणमीमांसाही.
विशेष आभारः या पुस्तकाची माझी प्रत गहाळ झाल्यामुळे बेचैन असताना मित्रांना साद घातली नि अपेक्षेप्रमाणे एक मित्र पावला. हे पुस्तक मिळवून दिले याबद्दल 'शरद पाटील' या फेसबुकमित्राचेचे आभार.

('परिव्राजक' या पुस्तकातील एक वेचा 'वेचित चाललो' वर:

शनिवार, १७ सप्टेंबर, २०१६

होडी

मूळच्या तीन धार्मिकांच्याक कथेला फेसबुक मित्र अरविंद विनायक परांजपे यांनी चौथ्या माणसाची - एका अधार्मिकाची - जोड दिली होती. धर्मग्रंथांची पाने फाडून तो होडी तीराला लावतो इथवरचा भाग त्यांचा.  तो धागा पकडून केलेला हा विस्तार. पटतोय का बघा.

--- 

चार मित्र होडीने जात असतात. एक ख्रिस्ती, एक मुस्लिम, एक हिंदू, आणि एक निधर्मी. पहिले तिघेही आपापल्या धर्माचे ग्रंथ हाती घेऊन बसलेले असतात. अशा खुल्या सागरात काही विपरीत घडले तर आपलाच देव सर्वांचे रक्षण करू शकतो असा दावा करत ते परस्परांशी वाद घालत असतात. निधर्मी माणूस मात्र शांतपणे मोबाईलवर पेशन्स खेळत बसलेला असतो. इतक्यात सोसाट्याचा वारा सुटतो. समुद्र खवळतो. लाटाच्या थपडांनी होडीच्या तळाची एक फळी पिचते आणि त्याला एक छिद्र पडते. होडीत पाणी शिरून होडी बुडू लागते. तिघे धर्मनिष्ठ आपापल्या देवाचा धावा करतात, तिन्ही देव not reachable असतात.
चौथा निधर्मी मात्र क्षणभर विचार करतो, तिघांच्या हातातले त्यांचे धर्मग्रंथ खेचून घेतो आणि त्यांचे कागद फाडून फाडून होडीचं भोक बुजवतो. पाण्याने भिजून लगदा झाले की तो बोळा काढून नवा बोळा लावत राहतो. अखेर पुस्तकांची सर्व पाने संपतात तेव्हा होडी सुखरूप तीराला लागते.
.
.
.
.
.
तीरावर उतरताच आपल्याच देवाने या निधर्मी माणसाला प्रेरणा देऊन आपला जीव वाचवला असा दावा करत ते तिघे पुन्हा भांडू लागतात.
.
.
.
.
.
पण मुळात असा निधर्मी माणूस सोबत घेतला म्हणूनच आपल्यावर हे संकट आले, त्यालाही अखेर धर्मग्रंथांचाच आधार घेऊन जीव वाचवावा लागला यावर मात्र तिघांचे ताबडतोब एकमत झालेले असते.
.
.
.
.
.
चौथा माणूस तीरावर उतरल्याक्षणीच आपल्या कामाला चालता झालेला असतो.
---