’वेचित चाललो...’ वर नवीन:   

प्रतीक्षा       सत्तांतर       हासून ते पाहाणे       भविष्यवाणी       वेचताना... : तुझे आहे तुजपाशी       स्थितप्रज्ञस्य का भाषा       लोकशाहीच्या नावानं चांगभलं       वर्षान्त विशेष: सण आले जुळुनि... (उत्तरार्ध)       वर्षान्त विशेष: सण आले जुळुनि... (पूर्वार्ध)       स्वातंत्र्यदिनाची वेचणी : देशासाठी चार गीते       द मेड ते पोस्टमेन इन द माऊंटन्स... व्हाया प्रदक्षिणा, राशोमोन, ब्रॉडचर्च       अमरत्वाची आस नि चिरंजीवित्वाचा फास       ’बोर्डचाट्या’च्या शोधात       स्त्री-सबलतेचा जाहीरनामा       तडा       वेचताना... : जैत रे जैत       द्विधा       माशा मासा खाई       पुन्हा लांडगा...       वेचताना... : लांडगा       वेचताना... : लांडगा आला रेऽ आला       वृकमंगल सावधाऽन      

शनिवार, १६ मार्च, २०१९

अकर्मक पुरोगामी आणि राजकीय पर्याय

स्वत:ला पुरोगामी विचारवंत म्हणवणारे ’हे ही वैट्टं, ते ही वैट्टं, ते तर वैट्टंच वैट्टं’ करत बसले आहेत. राजकारणात - रोजच्या जगण्यातसुद्धा - सर्वगुणसंपन्न पर्याय मिळत नसतो. ६०-७०-८० टक्के गुणवान मिळाला तरी हत्तीवरुन साखर वाटावी अशी स्थिती असते. (रोज आरशात पाहतो ना आपण!) तुम्ही राजकारणात उतरुन तुमच्या पवित्र मार्गाने यशस्वी होऊन दाखवू शकत नसाल तर तो मार्ग कितीही पवित्र असला तरी वाहतुकीस बिनकामाचा म्हटला पाहिजे. पुस्तकातले तत्त्वज्ञान माणसांपर्यंत पोचत नसेल तर त्या बुद्ध्यामैथुनापलिकडे महत्त्व देता येणार नाही.

या अकर्मक पुरोगाम्यांचे बहुधा असे असावे की ’शहरातले सगळे ट्रॅफिक सिग्नल हिरवे झाल्याखेरीज मी गाडी गॅरेजबाहेर काढणार नाही.’ परिणामी यांची गाडी कायम गॅरेजमध्ये पडून गंजून जाते. उलट दहा वेळा पंक्चर होणारी, अनेकदा ब्रेक-डाउन होणारी, चार-दोन अपघात करणारी गाडी आपल्या आठ-दहा वर्षांच्या आयुष्यात अनेक महत्वाची, उपयुक्त कामे उरकून देते.

राजकारणी तर काय 'गंगा गए गंगादास, जमना गए जमनादास' या मानसिकतेचेच असतात. ते त्यांच्या मार्गाने व्यावहारिक मार्ग काढतच असतात. त्यांच्या त्या स्वार्थलोलुप, भ्रष्ट वगैरे वर्तणुकीतूनही सामान्य जनतेपर्यंत काही पोचत असते. पाच मैल कॉंक्रीटच्या रस्त्याला लागेल इतका खर्च करुन एक मैल रस्ता बनवला जातो हे खरे, पण तो एक मैल का होईना जनतेच्या कामी येत असतो. तेव्हा चार मैलाचे पैसे खाल्ले हे सिद्ध करणे जितके आवश्यक तितकेच त्या एक मैलाची उपयुक्तता मान्य करणे. ती मान्य करुन पुढच्या वेळी एकाचे दोन, दोनाचे तीन, तिनाचे चार करण्यासाठी सक्रीय होता आले पाहिजे.

त्यांच्या वाटचालीतील स्वार्थाचा, व्यावहारिकतेचा भाग कमी करुन तत्त्वनिष्ठेचा वाढवायचा असेल तर तत्त्वनिष्ठ म्हणवणार्‍यांनी ठामपणे एक बाजू निवडून वर त्या बाजूच्या मंडळींच्या गैरकृत्यांचे समर्थन न करता ’मी तुझ्या बाजूचा आहे, पण या मुद्द्यावर तुला धारेवर धरणार आहे.’ असे ठामपणे सांगत राहायला हवे. ते करण्यासाठी व्यवस्थेत शिरुन व्यवस्थेच्या मर्यादा जाणून घेतल्या पाहिजेत, त्यावर तोड काढून दाखवली पाहिजे. केवळ ’पैसे खाऊ नका, भ्रष्टाचार करु नका’ असे सांगून उपयोग नाही. बाहेर बसून गमजा करणारे सरकारात आल्यावर मागच्यांच्या मार्गाने चालू लागले यावर टीका करा, पण त्याची कारणमीमांसाही करा, व्यवस्थेला बदलून टाकण्याची गर्जना करणारा व्यवस्थेत जाताच त्यातली बंधने समजून आपली तलवार म्यान करतो हे समजायला हवे.

वांझोट्या भाषणांनी कामे होत नाहीत हे राजकारण्यांना जसे लागू आहे तसेच विचारवंतानाही. सगळेच मूर्ख आहेत, आम्ही शाहाणे आहोत. म्हणून आम्ही त्यांच्यात सामील होणार नाही म्हणणारे मुळात त्याच समाजात असल्याने त्यांच्यात सामील असतातच, फक्त असल्या विश्वामित्री पवित्र्याने निर्णयप्रक्रियेतले आपले कणभर स्थानही मूर्खांना बहाल करुन टाकतात.

’सगळे सारखेच’ म्हणत आपल्या नैतिकतेच्या नि तत्त्वज्ञानाच्या दुलईत गाई गाई करणारे समाजात सकारात्मक बदल घडवण्याच्या दृष्टीने कुचकामी असतात. व्याख्याने, पुस्तके नि परिषदा यातून मूठभरच बदलतात, दरम्यान त्यांच्या कैकपट अज्ञ जनता जन्म घेत असते. ही लढाई कायमच विषम असते. तेव्हा अधिकाराला बाणेदारपणे नाकारणारे प्रत्यक्षात पळपुटे असतात.

कुणी आधी प्रश्न मागवून आपलेच भाट लोक समोर बसवून प्रश्नोत्तराचे स्क्रिप्टेड नाटक पार पाडते, तर कुणी आपल्यासारख्याच मंडळींसमोर व्याख्याने ठोकून काहीतरी बदल घडवत आहोत या भ्रमात राहतात, इतकाच काय तो फरक राहतो.

-oOo-

शनिवार, ९ मार्च, २०१९

कुणाच्या खांद्यावर...

मी मध्यंतरी एका प्रोजेक्टमध्ये अडकलेला असल्याने दोन महिने फेसबुकपासून दूर होतो. तेव्हा आणि एरवीही अनेक मंडळी मला फोन करुन ’तू लिहीत राहा बरं का रे. यांची खोड मोडली पाहिजे.’ असे तथाकथित प्रोत्साहन देत. ’अरे पण तुला पटते तर तुझ्या परीने तू ही लिहित जा की.’ असा सल्ला मी देई. त्यावर ’अरे आम्हाला तुझ्यासारखं थोडीच लिहिता येईल.’

हा ’आम्ही काय बुवा सामान्यच’ आव भारतीय मानसिकता अतिशय चतुराईने अंगावरची जबाबदारी झटकण्यासाठी वापरते असा माझा अनुभव आहे.

मोदी आणि मोदीभक्त यांना लष्कराने लढावे नि आम्हाला घरबसल्या युद्ध जिंकल्याचे, पाकिस्तानला धडा शिकवल्याचे झेंडे, पत्रकारांना बोलावू बोलावू अलका टॉकीज चौकात मिरवता यावेत असे वाटते (त्यांचे देशप्रेम हे इतरांच्या जिवावर, इतरांच्या खर्चाने सिद्ध करायचे असते त्यांना.) तसेच या तथाकथित विरोधकांचे असते असे मला दिसून आले. स्वत:च्या वॉलवर फारसे काही नाही; किंवा अत्यंत सपक, कोणतेही माल मसाले नसणारे गुळगुळीत लेखन ही मंडळी करतात. आणि आतून हा असा जाज्ज्वल्य विरोध वगैरे बनाव.
काळेंच्या काठीने साप मरावा अशी यांची इच्छा.

आणखी काही जण ’आमचेही तुझ्यासारखे मत आहे रे. पण काय करणार. व्यावसायिक/ ऑफिसमधले संबंध खराब होतील म्हणून बोलता येत नाही.’ असे कारण पुढे करतात. ही जमात तर सर्वात नालायक. म्हणजे जे बदल घडावेत अशी यांची इच्छा आहे त्याच्यासाठी तुम्ही कष्ट करा हे निर्लज्जपणे सांगतात. आमच्या स्वार्थाला धक्का बसता कामा नये बरं का, काळेंच्या स्वार्थाला बसला तरी चालेल.

हा सणसणीत बेशरमपणा आहे हे यांच्या गावीही नसते. भित्रेपणे संपात सहभागी न होता मालकनिष्ठा दाखवत, त्यातून मिळालेल्या आर्थिक वाढीचे गणित मात्र इतरांपेक्षा अधिक चपळाईने करणारी.

मी तर म्हणतो कदाचित हे उलट दिशेने आपल्या भक्त बॉसशी बोलताना, ’तो मंदार ना. अरे डोक्यावर पडलेला आहे तो. सतत मोदींचा द्वेष. इतकं ग्रेट काम केलं मोदींनी...’ च्या आट्याही सोडत असेल. खरंतर ही जमात नेहमी ’चित भी मेरी, पट भी मेरी’ टाईपची असते. अशा केवळ खासगीत तुमच्या बाजूला असलेल्यांवर भरवसा ठेवून नये, हे मी फार लहानपणी शिकलो आहे. एकवेळ सणसणीत विरोधक परवडला, तो तुम्हाला विरोध करणार हे बहुधा नक्की असते. (उलट कधी सहमत झालाच तर नुकसान नव्हे, फायदाच असतो) पण हे ’मी तुमचाच’ म्हणणारे पाय अडकवून केव्हा पाडतील सांगता येत नाही.

यातली काही डरपोक जमात तुमच्या पोस्ट, मुद्दे उचलून सिक्रेट ग्रुपमध्ये नेऊन तुमची टिंगलटवाळीही करत असते. स्वत:च्या वॉलवर उघडपणे लिहिण्याची त्यांची छाती नसते. मग आपल्यासारखेच डरपोक जमवून ते सिक्रेट ग्रुपच्या बंद दाराआड या बाजूची, त्या बाजूची टवाळी करत बसतात.

लोकहो, आपापल्या विरोधकांपेक्षाही या जमातीपासून सावध नि स्वत:ला दूर राखण्याचा प्रयत्न करा.

#ऐशाअभक्ताशीसंगशिरसीमालिख

या भक्तांनो परत फिरा रे

तरी भक्तांना सांगत असतो, बाबानो जरा दमानं. चोरी होऊ देणं कशी मास्टरस्ट्रोक होता, सापळा होता म्हणून जरा कुठं शड्डू ठोकू लागले इतक्यात चोरी झालीच नाही म्हणून तोंडावर पाडलं ना वकीलानं? अरे डिजिटल डेटा सिक्युरिटी कॉंक्रीट भिंतीच्या आड असल्याने सुरक्षित आहे असे विधान करणारा वकील निवडलाय तुम्ही. आता पाटी पुसून नवा धडा लिहिणं आलं.

बाबांनो, आपलं सरकार यु-टर्न सरकार आहे हे विसरु नका. आधार पासून नोटाबंदी पर्यंत इतके यु-टर्न झाले की सुरुवात कुठून झाली होती हे ते स्वत:देखील विसरले असतील.

आपलं सरकार कम्पल्सिव लायर आहे हे थेट नेहरु पटेलांच्या अंत्यविधीला हजर नव्हते’ पासून सिद्ध झाले आहे.
आपल्या सरकारला इतिहासाचे किती अगाध ज्ञान आहे हे त्यांनी एका शतकातल्या व्यक्तीला दुसर्‍या शतकातील व्यक्तीची भेट घडवून सिद्ध केले आहे.

त्यांची वैज्ञानिक दृष्टी आपण गटारगॅस प्रकरणात पाहिली.

आपली पदवी गुलदस्त्यात ठेवलेल्या नेत्याला शिक्षणाची आच किती आहे ते टाटांच्या TIFR आणि TISS या दोन अत्यंत महत्वाच्या शिक्षण नि संशोधन संस्थांचे अनुदान कमी करुन, दुर्गम भागातील शाळा ’तोट्यात’ चालतात असा धंदेवाईक विचार करुन बंद केल्या त्यातून दिसले. याच वेळी काशीतील विश्वनाथ कॉरिडॉर साठी सहाशे कोटी, साडेतीन हजार कोटी पुतळा उभारण्यासाठी खर्च झालेले आपण पाहिले

संस्कृतीच्या डिंगा मारतानाच ’पचास करोड की गर्लफ्रेंड’ म्हणण्यापासून सुरुवात करत डिस्लेक्सिक व्यक्तींची टवाळी करण्यापर्यंत मजल मारलेली आपण पाहिली.

राष्ट्रभक्तीचा झगा घालून लष्कराची ठेकेदारी करतानाच ’व्यापारी जवानापेक्षा अधिक रिस्क घेत असतो’ म्हणत आपल्या निष्ठा वास्तविक कुठे आहेत हे उघड करताना आपण पाहिले.

शस्त्रास्त्रे, विमाने, इन्शुरन्स, विमानतळांचे ठेके, वीज-वितरण सार्‍याच क्षेत्रात फक्त अडानी नि अंबानी ही दोनच नावे (५९ मिनिटांत कर्ज नावाच्या फ्रॉड प्रकरणात कॅपिटा वर्ल्ड ही पुन्हा ’आपणो माणस’ ची कंपनी) का दिसतात असा प्रश्न का पडत नाही. गुजरात सोडून देशात दुसरीकडे कुठेच कंपन्या नाहीत का? राष्ट्रभक्तीचे चालते-बोलते उदाहरण म्हणून संस्कृतीचे ठेकेदार ज्यांच्या नावे बेटकुळ्या दाखवतात त्या टाटांचे नाव कुठेच कसे दिसत नाही यात?

---

संवेदनशील विषयावरच्या खटल्यात कधी सरकार टायपो झाला म्हणते, लगेच तुम्ही टायपो झाला म्हणालात.
मग ते म्हणते ’नै नै, न्यायालयाने चुकीचा अर्थ लावला’ की तुम्ही खाली डोकं वर पाय करुन मैलभर लेख लिहून ते सिद्ध करत बसलात.

मग सरकार म्हणाले की ती कागदपत्रे अर्धवट छापली आहेत ’द हिंदू’ ने (म्हणजे ती खरी आहेत हे अप्रत्यक्षपणे कबूल केले). ही घ्या खरी म्हणून कुणाला तरी छापायला देते. तुम्ही ती घेऊन नाचू लागता.

आता न्यायालयात एजी म्हणतात, कागदपत्रे चोरलेली आहेत. की तुम्ही लगेच तो कसा विरोधकांना चोरी कबूल करण्यासाठी मारलेला मास्टरस्ट्रोक आहे वगैरे- माझी खात्री आहे मनातून तुम्हाला न पटलेला, स्वत:च्याच पेकाटात एक लाथ घालावी असे वाटत असतानाही अपरिहार्यपणे द्यावा लागणारा डिफेन्स घेऊन येता.

मग कुणीतरी म्हणतं नाही नाही. चोरली नव्हे चोरली ’असावीत’. अरे बाबांनो मग चोरली हे नक्की माहीत नाही तर ती विचारात घेऊ नये अशी मागणी कशाच्या बळावर केली?

आता एजी पुन्हा म्हणताहेत, चोरली नाहीत, कॉपी केलीत. आता वरुन आलेला नव्या डिफेन्सचा ड्राफ्ट घेऊन तुम्ही कॉपी-पेस्टचा धडाका उडवाल.

कधीतरी शांतपणे विचार करा. आपण कुठे होतो नि आपलं आज असं माकड का झालंय. जितक्या लवकर आपला अपेक्षाभंग झाला आहे हे उघडपणे (मनातून अनेकांना एव्हाना ते मान्य झाले असेल) मान्य कराल तितके हा आक्रमकपणॆ इतरांना नि स्वत:ला ’मी अजूनही बरोबरच्चं आहे’ पटवत बसण्याच्या कष्टांतून नि मानसिक त्रासातून बाहेर याल.

कुणी एक देव आहे इतक्या माथेफिरुपणे त्याच्या मागे गेलात तुम्ही. तो तसा नाही हे मान्य केले, म्हणजे लगेच तो दानव आहे असेही सिद्ध होत नाही. फक्त तो नि आपणही माणसे आहोत, सोबत जगताना माथेफिरुप्रमाणे न जगता माणसासारखे राहू शकू इतकं नक्की.

-oOo-

शुक्रवार, ८ मार्च, २०१९

विकास म्हणजे...

(कुसुमाग्रज आणि पाडगांवकरांची क्षमा मागून)

विकास म्हणजे... माध्यम-पोपटपंची
विकास म्हणजे... वृत्तपत्रातील पानभर जाहिराती

विकास म्हणजे... रंगवलेले फुटपाथ
विकास म्हणजे... फुटपाथवरची स्मार्ट बाकडी
विकास म्हणजे... गगनचुंबी पुतळे
विकास म्हणजे... सहा इंची रस्ता केल्याचा सहा फुटी फ्लेक्स
विकास म्हणजे... खर्चिक टॉय ट्रेन
विकास म्हणजे... विकास म्हणजे गोमा गणेश
विकास म्हणजे... भाताशिवाय बोलाची कढी
विकास म्हणजे... कुणाबद्दल द्वेषसंपृक्त अढी
विकास म्हणजे... नोटाबंदीच्या रांगेत मेलेल जीव
विकास म्हणजे... जीएसटीने मारलेले छोटे धंदे
विकास म्हणजे... कॉंक्रीट ओतलेले रस्ते
विकास म्हणजे... क्रॅश झालेला सर्वर
विकास म्हणजे... मंदिर वहीं बनाएंगे
विकास म्हणजे... चुन चुन के मारेंगे
विकास म्हणजे... जिंकलेल्या निवडणुका
विकास म्हणजे... विरोधकांचे चारित्र्यहनन
-
विकास म्हणजे नाही ... शिक्षणाला प्रोत्साहन
विकास म्हणजे... ’तोट्यातल्या’ शाळांचे हनन
विकास म्हणजे नाही ... पर्यावरण रक्षण
विकास म्हणजे... वन आणि खारफुटींचे निर्दालन
विकास म्हणजे नाही... रोजगाराच्या संधी
विकास म्हणजे... फक्त नोटाबंदी
विकास म्हणजे नाही... सामाजिक बंधुभाव
विकास म्हणजे... द्वेष आणि हिंसाचार
विकास म्हणजे नाही... सत्यमेव जयते
विकास म्हणजे... असत्यमेव जयते
--
विकास म्हणजे, विकास म्हणजे, विकास असतो...
पण अडानी, अंबांनींचा आणि आपला सेम नसतो !

भारतीय परिप्रेक्ष्यात अ‍ॅनिमल फार्म

कायमचा परागंदा झालेल्या #स्नोबॉल चा बागुलबुवा दाखवून ऑर्वेलचा #नेपोलियन सार्‍या प्राण्यांना आपण म्हणेल तेच मान्य करण्यास भाग पाडे.

सध्या पन्नासेक वर्षांपूर्वी दिवंगत झालेल्या नेहरुंच्या नावे चाललेला शिमगा ऐकला की मला नेहमी स्नोबॉलची आठवण होते.

ज्या #ओल्डमेजरच्या प्राण्यांच्या राज्याचे स्वप्न नेपोलियन आणि स्नोबॉल मिळून साकार करतात तो ओल्ड मेजर अडगळीत पडून अखेर कोणत्याही अधिकाराशिवाय मृत्यु पावतो.

आमच्याकडील ओल्ड मेजरला ज्यांच्याकडून बिलकुल सल्ला घेत नाही अशा सल्लागार मंडळात टाकून दिले आहे. ऐंशी उलटलेला ओल्ड मेजर सत्तेविना निजधामास जाईल अशीच चिन्हे आहेत.

या नेपोलियनचा #स्क्वीलर नावाचा एक प्रॉपगंडा मिनिस्टर होता. नेपोलियन स्वत: काहीच बोलत नसे, स्क्वीलर हाच त्याच्या वतीने प्राण्यांना सारे समजावून सांगे.

आपल्या नेपोलियनचाही एक स्क्वीलर आहे नि त्याच्या हाताखाली प्रॉपगंडा सैनिकांची फौज आहे. सुरुवातीला ठरवलेल्या अच्छे दिन, पंधरा लाख, विकास, ४० रु डॉलर वगैरे सात कमांडमेंट्स यांच्याच कृपेने आपल्याला सतत बदलताना दिसतात.

प्रॉपगंडाशिवाय नेपोलियनची भिस्त त्याने जन्मत:च ताब्यात घेऊन ’ट्रेनिंग दिलेल्या’ नऊ कुत्र्यांच्या मसल-पॉवरवर असते. याच्यासाठी ’#अगदीबकवासविद्यार्थीसंघटना’ आहे. नेपोलियनला प्रश्न विचारणार्‍यांना ठोकून काढण्याचे काम ते इमानेइतबारे करत असतात.

नेपोलियनचे तिसरे हत्यार होते कामचुकार पण एकनिष्ठ #शेळ्यांची टोळी. तथाकथित मीटिंगमध्ये कुणी प्रश्न विचारतो आहे असे वाटले की या शेळ्या ’फोर लेग्ज गुड, टू लेग्ज बॅड’चा जयघोष सुरु करत नि त्याला बोलण्यापासून रोखत.

आता शेळ्या कोण हे ही मीच सांगायला हवे?  ;)


या शेळ्यांपैकीच काही जण #बॉक्सरची - धन्याशी एकनिष्ठ राहात, हेतूचा विचार न करता आज्ञापालन करत मरेपर्यंत मेहनत करणार्‍या घोड्याची - भूमिकाही पार पाडताना दिसतात.

’इथे भरपूर काम केले की मेल्यावर शुगरकॅंडी माउंटन नावाच्या स्वर्गात सारी सुखे मिळतील’ असे सांगणार्‍या ’#मोझेस’ नावाच्या कावळ्याची भूमिका पार पाडायला तर आमच्या नेपोलियनकडे भगव्या कपड्यातील माणसांची फौजच आहे.

आपल्यावरचा प्राण्यांचा रोष जरा जास्तच वाढला की #मि.जोन्स याच्या सोबत कट करुन स्नोबॉल आपला फार्म परत माणसांच्या ताब्यात देणार आहे असा कांगावा नेपोलियन करे.

आपल्यावरचा रोष वाढला की कॉंग्रेसचे लोक पाकिस्तानशी हातमिळवणी करुन ’त्यांच्या’ हाती सत्ता देऊ पाहात आहेत असा कांगावा याच जातकुळीचा.

जोवर आपल्याला विविध रंगी रिबिन्स बांधून नटायला मिळते आहे तोवर हे राज्य कल्याणकारी आहे असे समजणार्‍या #मॉली नावाच्या घोडीची भूमिका, पोटे तुडुंब भरलेली असल्याने ’फूटपाथ रंगवले, त्यावर नवी बाकडी’ टाकली की आपली सिटी स्मार्ट झाली असे समजणारी सुस्थितीतील माणसे पार पाडत आहेत.

आणि सर्वात महत्वाचे:
काहीतरी चुकतंय खरं, पण नक्की काय ते समजत नसलेल्या आणि म्हणून ’जे चालले आहे ते चालू द्या’ म्हणणार्‍या अस्थिर बुद्धीच्या ’#क्लोव्हर’ ची भूमिका बहुसंख्य भारतीय इमानेइतबारे पार पाडत आहेत.

#WeLiveInAnimalFarm
#ItsNotJustCommunismStupid

रविवार, ३ मार्च, २०१९

अग्गोभाई आणि भकोभाई

बाबा : मी आदि शंकराचार्यांचा खापरपणतू आहे.
भक्त कोरस (भ.को.) : बोला अनंतकोटी ब्रह्मांडनायक श्री श्री अग्गोबाबा की जय.
एक उपस्थित (ए.उ.) : पण शंकराचार्य तर...

बाबा: (त्याचे बोलणे तोडून) मी आईन्स्टाईनचा तिसरा अवतार आहे.
भ.को.: बोला तिसरे आईन्स्टाईन अनंतकोटी ब्रह्मांडनायक श्री श्री अग्गोबाबा की जय.
ए.उ.: पण आईन्स्टाईन तर मागच्या श...

बाबा: (त्याचे बोलणे तोडून) माझ्या तिसर्‍या अवतारात मी आर्यभटाकडून आर्यभटीय लिहून घेतले.
(भक्त बावचळून आर्यभट कोण हा प्रश्न चेहर्‍यावर आणून एकमेकांच्या तोंडाकडे पाहतात.)
बाबा: (जोरात खाकरतात.)
भ.को.: (भानावर येऊन) बोला आर्यभट-गुरु अनंतकोटी ब्रह्मांडनायक श्री श्री अग्गोबाबा की जय.
ए.उ.: अहो पण गणित चु...

बाबा: (त्याचे बोलणे तोडून) मी कलिंगविजयी सम्राट अशोकाचा पणतू आहे.
भ.को.: (जोरात) बोला कलिंगसम्राट अनंतकोटी ब्रह्मांडनायक श्री श्री अग्गोबाबा की जय.
ए.उ.: अहो पण अशोकाने तर...

बाबा: (रागाने त्याच्याकडे पाहात, त्याचे बोलणे तोडून जोराने) मी सहाव्या अवतारात चरकसंहिता लिहिली.
भ.को.: (जोरात) बोला चरकसंहितालेखक अनंतकोटी ब्रह्मांडनायक श्री श्री अग्गोबाबा की जय.
ए.उ.: अहो पण चरक तर...

बाबा: (संतापाने रागाने त्याच्याकडे पाहात, त्याच्याकडे बोट दाखवून दम देत) प्रश्न विचारुन तू शंकराचार्य, आईन्स्टाईन, आर्यभट, सम्राट अशोक, चरक यांचा अपमान करु पाहात आहेस.
भ.को.: होय, होय. तू शंकराचार्य, आईन्स्टाईन, आर्यभट, सम्राट अशोक, चरक यांचा अपमान करतो आहेस.

(ए.उ. ’लेकिन कनेक्सन क्या है भाई?’ विचारु पाहात असतो, 'अग्गोबाबा की जय’ च्या गजरात भक्त तो प्रश्न दाबून टाकतात नि नंतर त्याला उचलून बाहेर फेकून देतात.)
---
(’पुरावे मागू नका’ या आगामी नाटकातून)

शनिवार, २ मार्च, २०१९

भस्मासुराच्या भस्मासुरांचा उदय - २

भारताचे आयआरएस उपग्रह (बहुतेक २०१४ नंतरच विकसित झाले नि तेव्हाच विकसित झालेल्या टाईम-मशीनने काळात मागे नेऊन लॉंच केलेले) ५ बाय ५ मीटरपर्यंत अचूक इमेज घेऊ शकतात. अमेरिकेसह अनेक देश आपल्या उपग्रहांच्या इमेजेस वापरतो (माझी माहिती किमान दहा वर्षे जुनी आहे. आता अ‍ॅक्युरसी अधिक वाढली असेल.) आणि त्यांना दिवस आहे की रात्र याने फरक पडत नसतो. असे असताना ३५० माणसे मारल्याच्या सोडा हल्ल्याचे नुकसान दाखवणार्‍या कोणत्याही इमेजेस - आपल्या देशाने वा अन्य देशाने - प्रसृत केलेल्या नाहीत.

परकीय माध्यमांनी हल्ल्याच्या ठिकाणी इतकी हानी झाली असल्याचे कोणतेही पुरावे मिळाले नसल्याचे म्हटले आहे. ते खोटारडे आहेत नि भारतावर ’जळतात’ वगैरे शाळकरी समज आपण करुन घेऊ या. (पण नव्या सरकारच्या मुत्सद्देगिरीने थेट अमेरिकेचे सरकार नमते, इम्रान लाचार वगैरे होतो म्हणॆ. मग इतकी पॉवर असून आंतरराष्ट्रीय माध्यमे अशी प्रेषित-द्रोही कशी काय राहू दिली बुवा.) पण इमेजेस वा अन्य मार्गाने या नुकसानीला कॉरोबोरेट का केले जात नाही? एकाच वेळी सार्‍यांची तोंडे बंद होतील. (आयटी सेल ला इमेजेस बनवता येतात. फक्त त्यात तुमच्याबरोबर लष्कराचीही अब्रू पणाला लावाल हे विसरु नका.) 

समजा ३५० माणसे मारली पण तिथे त्याचा मागमूस दिसत नाही म्हणजे हल्ला झाल्यापासून दिवस उजाडेतो (बालकांना वाटते उजाडल्यावरच फोटो काढता येतात.) पाकिस्तानने तो सारा परिसर एकही मृतदेह सापडू नये इतका साफ केला? भलतेच कार्यक्षम दिसते पाकिस्तानचे लष्करी सहाय्यक दल. आणि इतकी माणसे मेली, तर त्यांच्या कुटुंबियांचे काय झाले असेल? आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना त्यांच्यापैकी एकही सापडू नये. बरे ते सगळे अकार्यक्षम आहेत, निदान आपल्या रिपब्लिक टीवी, झी टीवीने तरी त्यांच्या शोध घेऊन कोण कुठे ते आम्हाला सांगू नये?

परवाच्या पोस्टमध्ये म्हटले तेच पुन्हा म्हणतो. या स्ट्राईकचा उद्देश नि व्याप्ती ही क्षमता सिद्ध करण्यासाठीच होती. तो डावपेचांच्या राजकारणाचा (आंतरराष्ट्रीय, भारतातील निवडणुकांचे नाही!)एक भाग होता. त्याचे यशापयश किती माणसे मारली यावरुन मोजणारे बिनडोक आहेत इतकेच. आपण आधी बेताल दावे करायचे आणि लष्करी नि मुलकी अधिकार्‍यांना पुरावे देण्याच्या मागणीला सामोरे जाण्याच्या खिंडीत अडकवायचे हे स्वत:ला देशभक्त समजणार्‍या देशद्रोह्यांचेच पाप आहे.

त्यात माध्यमे हातात असलेल्या मद्यधुंद मर्कटांच्या लीला तर अगाधच होत्या. भस्मासुर जसा आपल्या निर्मात्याच्याच डोक्यावर हात ठेवू बघू लागला तसे आता मोदीभक्तांचे झाले आहे. मोदींना काय म्हणायचे आहे हे भक्तच ठरवतात नि उलट मोदींना त्याच्या सुसंगत भूमिका घ्यावी लागते आहे असे मला वाटू लागले आहे. थोडक्यात ज्या टोळक्याच्या जिवावर मोदी सत्ता-स्वार झाले ते टोळकेच आता खोगीर टाकून मोदी-स्वारी करु लागले आहे. ते लगाम खेचतील त्या दिशेला वळणे मोदींना भाग पडते आहे. नेत्याचे रूपांतर अनुचरामध्ये झाल्याचे चित्र दिसू लागले आहे.

छोटा शेल्डन आणि छद्मराष्ट्रवाद

हा लेख ’छान छोटे, वाईट्टं मोठे’ या शीर्षकाखाली बर्‍याच संस्करणासह आणि लेखात उल्लेख केलेल्या व्हिडिओसह ’वेचित चाललो...’ वर समाविष्ट केला आहे.

---

शुक्रवार, १ मार्च, २०१९

तुही पार्टी कंची तुही पार्टी?

मी समाजवादी राजकारणावर लेख लिहिला,
तू समाजवादी आहेस ...
ते म्हणाले!

मी आपद्धर्म म्हणून कॉंग्रेसला मत द्यावे लागेल म्हणालो,
तू खांग्रेसी आहेस...
ते म्हणाले!


मी कुठल्याशा मुद्द्यावर मोदींचे बरोबर आहे म्हणालो,
तू छुपा संघी आहेस...
ते म्हणाले!

मी एका मुरलेल्या कॉम्रेडसोबत मार्क्सवर चर्चा केली,
तू अर्बन नक्षलवादी आहेस...
ते म्हणाले!

कधी हे बरोबर, कधी ते बरोबर असू शकतात म्हणालो,
तू कुंपणावरचा कावळा आहेस...
सारे म्हणाले!

मग कंटाळून ’हे सारे येडे आहेत’ म्हणालो !

#तुहीपार्टीकंचीतुहीपार्टी

श्वेतकोकीळे

जिथे मुलाचे हात पोहचतात,
चांदोबा, तिथे तू उगवशील?
जिथे मानवजात युद्ध थांबवेल,
श्वेतकोकीळे, तिथे तू गाशील*?

(*वैरामुत्तु यांनी ’कण्णत्तिल मुत्तमिताल’ या तमिळ चित्रपटासाठी लिहिलेल्या गीताच्या संकेत पारधी यांनी केलेल्या अनुवादातून, किंचित बदलासह)

केव्हाही वाचल्या तरी या चार ओळी मला नेहमीच हलवून सोडतात. मग मला घोबादीचा ’टर्टल्स कॅन फ्लाय’ आठवतो. त्याच्या अखेरीस ते अंध मूल ’मॉमी’ अशी हाक मारतं तेव्हा बसलेला भूकंप वाटावा इतका जोरदार हादरा पुन्हा जाणवतो.

त्याच चित्रपटांत सर्व तरुण नि वृद्ध गमावलेल्या त्या गावात युद्धाच्या कचर्‍यातून लोखंड वेचून त्या भंगारवर गुजराण करणारी मुलांची टोळी आठवते. त्या तशा परिस्थितीतही त्यांच्यात - त्यांच्या पातळीवर का होईना - निर्माण होणारी वर्चस्वाची लढाई आठवते. लोखंडी भंगार वेचायला जाऊन भू-सुरुंगाच्या स्फोटात दोन्ही हात गमावलेला पंधरा सोळा वर्षांचा थोरला भाऊच धाकट्या बहिणीचा पोशिंदा होतो ते ही आठवते... हे आठवू लागले की मग संवेदना हरवलेल्या, ’एकदाचे युद्ध होऊन जाऊ द्या’ म्हणणार्‍यांची अधिकच कीव येऊ लागते.